Ignacy Krasicki w swoim "Zbiorze potrzebniejszych wiadomo?ci porz?dkiem alfabetu u?o?onych", wydanych we Lwowie w 1781 r. napisa? "Bissus, albo bisior, rodzay materyi przedniejszey ieszcze od purpury. Cz?stokro? o nim wzmianka jest w pi?mie ?wi?tym. Jakiego iednak bisior jest koloru i gatunku o tym gruntowney wiadomo?ci nie masz."(s. 161)
W swojej "Encyklopedii staropolskiej" Zygmunt Gloger napis?: "Bisior, rodzaj tkaniny przedniejszej od purpury. Po grecku byssos, po ?acinie byssus oznacza len delikatny i najcie?sze z niego p?ótno. Z wierszy Grochowskiego (za Zygmunta III) mo?na przypuszcza?, ?e najcie?szej i najbielszej tkaniny, zwanej bisiorem, u?ywa?y mo?ne niewiasty." (s. 177) Dalej za? powo?a? si? na wy?ej cytowany tekst Krasickiego. Obaj autorzy wiedzieli, ?e bisior to niezwykle delikatny i cenny materia?, nie wiedzieli jednak sk?d sie bierze. Tymczasem, znany ju? w staro?ytno?ci, materia? wytwarzany z wydzieliny ma?? morskich (omó?ek) Pinna nobilis, by?, jak wskazuj? autorzy has?a bisior w Wikipedii, najcenniejszym materia?em w staro?ytno?ci. G?ównym o?rodkiem jego produkcji by?o apulijskie miasto Tarent (w?. Tarano), st?d tamtejsze archiwum pa?stwowe zorganizowa?o wystaw? ""Ulino e bisse marino. Il Mediterraneo che unisce" (Drzewa oliwne i bisior morski. Morze ?ródziemne, które ??czy).

Wystawa jest efektem wspó?pracy Archiwum Pa?stwowego w Tarencie, Fundacji Ammiraglio Michelagnoli, l’Istituto Talassografico di Taranto “A. Cerruti”, Istituto per l’Ambiente Marino Costiero del Consiglio Nazionale delle Ricerche (IAMC CNR) sekcja Tarent oraz Stra?y Le?nej Oddzia? w Tarencie (Carabinieri Forestale).
Wystawa ??czy ze sob? w sposób symboliczny dwa elementy: drzewo oliwne, b?d?ce symbolem ?ródziemnomorskiego rolnitwa i symbolem pokoju oraz ma??e pinna nubilis, które wedle organizatorów symbolizuj? relacje pomi?dzy lud?mi a ?ródziemnomorskimi ekosystemami. Z tego zwi?zku narodzi?a si? w staro?ytno?ci i przenios?a do "naszych czasów" kultura i gospodarka ?ródziemnomorska.
Wystawa prezentuje archiwalia, w tym fotografie, zachowane w Archiwum Pa?stwowym w Tarencie, zbiory osób prywatnych oraz instytucji publicznych zwi?zane z symbolik? drzewa oliwnego, produkcj? oleju oraz przetwarzaniem bogactwa morza, symbolizowanego przez ma??e pinna nobilis.
Specjalnie dla wystawy opracowano map? Morza ?ródziemnego ukazuj?c? obszary upraw drzew oliwnych na l?dzie i obszary eksploatacji omó?ek w morzu, wzd?u?  linii morskiej. Drzewa oliwne "przegl?daj? sie" w tafli morza, a ich odbiciem s? ma??e pinna nubilis.

Wystawa czynna b?dzie do 30 marca 2019 r. w siedzibie archiwum w Tarencie (via Federico di Palma, 4).

Wi?cej:

Ulivo e bisso marino. Il Mediterraneo che unisce

L’Archivio di Stato di Taranto

oprac. Adam Baniecki
AP Wroc?aw O/Boles?awiec