Pi?kne barokowe zabudowania benedykty?skiego klasztoru w Rajhradzie (Rajhrad), mieszcz?cego si? nieopodal Brna, odremontowane po wieloletniej dewastacji i udost?pnione w 2005 r., s? od wielu lat siedzib? kilku instytucji kulturalnych, w?ród których wyró?ni? nale?y Powiatowe Archiwum Pa?stwowe oraz Muzeum Literatury Morawskiej, obie od lat ?ci?le ze sob? wspó?pracuj?ce. Niedawno w siedzibie tej ostatnie otwarta zosta?a bardzo oryginalna i interesuj?ca wystawa, pod d?ugi, ale jak?e wymownym tytu?em: „Wino i ksi??ki. Nauka, prawo, literatura, sztuka a winoro?l ze wszystkich zapisanych stron” (Víno a knihy. V?da, právo, krásná literatura, um?ní a réva vinná ze všech psaných stran), która ze wszech miar godna jest obejrzenia.
Wystawa obrazuje wszelkie po??czenia literatury, a konkretnie ró?norodnych ksi?g z winoro?l?, „najbardziej kulturaln? ze wszystkich ro?lin”, której gatunki i odmiany ludzie piel?gnuj? znacznie d?u?ej ni? w?asne pismo. Jak napisali autorzy ekspozycji w swoich materia?ach promocyjnych, „ksi??ki maj? wiele wspólnego z winem”: prasa – w tym prasa drukarska – bierze pocz?tek z winnicy; winogrona dojrzewaj? w rz?dach, podobnie jak ludzkie idee kszta?tuj? si? za po?rednictwem ksi?g i w ksi?gach, ustawianych w równych szeregach na pó?kach; od ?redniowiecza a? po pocz?tek epoki nowo?ytnej, zw?aszcza mi?dzy klasztorami i uniwersytetami, ksi??ki przewo?ono w beczkach ... Zanim cz?owiek otworzy ksi??k?, aby rozpocz?? za jej pomoc? poznawanie tego, co dotychczas pozostawa?o dla niego nieznane, konieczne jest, aby jej twórcy do swojego dzie?a w?o?yli ca?y swój umys?, a do talentu dodali jeszcze wielk? cz?stk? uczciwej pracy – jak przy produkcji wina.

Na wystawie mo?na zobaczy? m.in. fachowe traktaty o uprawie i przetwórstwie winogron, pierwsze teksty prawne chroni?ce winiarzy, a zw?aszcza ich maj?tek, literatur? pi?kn? inspirowan? winem, publikacje ozdabiane motywem winogron, jak równie? wino w ekslibrisie, pijackie wierszyki, zielniki, ksi??ki kucharskie i wiele innych. S? stosowane naczynia (szklanice, kieliszki, puchary, ale i beczki dzbanki, buk?aki, ampu?ki, butelki…), wielki wybór ró?nych korkoci?gów, a tak?e liczne tablice informacyjne oraz multimedia. Jednym z dodatkowych celem twórców wystawy by?o dostarczenie zwiedzaj?cym szerokiej informacji o winoro?li i uprawie wina, jego udoskonalaniu, jego zakorzenieniu w wierze i kulturze, a tak?e inspiracji dla legend ludowych i literatury pi?knej.
Uroczysty wernisa? otwarcia wystawy, okraszony wyst?pem znakomitego cymbalisty Pavla Varmuža, odby? si? 24 wrze?nia 2016 r., ale sam? ekspozycj? b?dzie mo?na ogl?da? a? do 26 lutego 2017 r. Warto jednak pojecha? do Rajhradu ko?o Brna nie tylko po to, aby obejrze? wspania?e wydawnictwa zwi?zane z winem i winoro?l?, stworzone w ci?gu kilku stuleci, ale równie?, by zwiedzi? tutejszych klasztor, podziwia? jego barokow? architektur?, oraz wn?trza – w tym zw?aszcza i cudownie zachowan? w stanie nietkni?tym przepi?kn? bibliotek? z XVIII w., jak równie? tutejsze archiwum o niebanalnym wystroju, gdzie komputery i czytniki stoj? w „konfesjona?ach”, a na niesfornych badaczy czeka „?elazna dama”. W tym „rajskim grodzie” zaskakuje zreszt? niejedno.

Wi?cej:
?SA: Víno a knihy. V?da, právo, krásná literatura, um?ní a réva vinná ze všech psaných stran – výstava v Památníku písemnictví na Morav?
Muzea Brn?nska: Víno a knihy
M?sto Rajhrad: PPM – výstava VÍNO a KNIHY 

oprac. Ivo ?aborewicz
AP Wroc?aw Oddzia? Jelenia Góra