Od tego wydarzenia min?? co prawda ju? miesi?c, ale warto przypomnie?, i? 20 pa?dziernika 2019 r. archiwa S?owenii obchodzi?y swoje ?wi?to – Dzie? Archiwów S?owenii.
W 1954 r. s?owe?scy archiwi?ci, którzy od lat 40. XX w. czynili niema?e wysi?ki dla zabezpieczeniem i sprawowali opiek? nad materia?ami archiwalnymi, doprowadzili do za?o?enia Stowarzyszenia Archiwów S?owenii. Cz?onkowie za?o?yciele byli ?wiadomi, ?e dla realizacji programu swej organizacji, stawiaj?cego sobie za cel rozwój s?owe?skich archiwów, ich w?asne wysi?ki nie b?d? wystarczaj?ce, i ?e b?d? musieli szuka? pomocy innych. M.in. z tego powodu zdecydowano si? w 1976 r. ustanowi? Dzie? Archiwów S?owenii. Dla jego obchodzenia wybrano 20 pa?dziernika. Nie by?a to data przypadkowa.
Dnia 20 pa?dziernika 1943 r. dyrektor Departamentu Edukacji Narodowej na wyzwolonym terytorium s?owe?skim wys?a? pismo do Powiatowego Referatu Kultury w miejscowo?ci Veliki Laš?a, w którym pisa? m.in.: „Dowiedzieli?my od wiarygodnych osób, ?e wiele materia?ów archiwalnych z archiwów Turjak niszczeje na zamku w Turjak. Materia? te z pewno?ci? zawieraj? wiele cennych informacji na temat przesz?o?ci zarówno miejsca, jak i rodzin Turja?anów, jak równie? bardzo du?o na temat spo?ecznej przesz?o?ci naszych ch?opów i naszej wsi. (…) Nale?y znale?? osob?, która (…) zbierze dokumenty (…) i schowa je w bezpiecznym miejscu (…) Chodzi o ka?dy kawa?ek papieru, ka?d? ksi??k? i ka?d? notatk?. (…) Poniewa? dotyczy to cennym materia?em narodowych, do?o?y? nale?y wszelkich stara?, aby rozwi?za? problem tak szybko, jak to tylko mo?liwe”. By?o to pierwsze pismo rodz?cych si? w?adz, w którym odnios?y si? one do zachowania archiwalnego dziedzictwa narodowego.

W okoliczno?ciowym wyst?pieniu z okazji Dnia Archiwów S?owenii, prezes Stowarzyszenia Archiwów S?owenii Hana Habjan, napisa?a m.in.: „Dzi? s?owe?skie archiwa ?wi?tuj? swój dzie? - jedno archiwum narodowe, sze?? regionalnych i trzy ko?cielne oraz dwa archiwa specjalne. Prawie wszyscy napotykaj? te same problemy - nieodpowiednie miejsca do przechowywania akt i pracy, brak personelu, brak funduszy na zakup urz?dze? teleinformatycznych. Chcia?bym jednak podkre?li?, ?e pomimo obecnego stanu rzeczy, nale?y podejmowa? ma?e, ale solidne kroki, które nale?y jasno okre?la?. Wytrwa?o??, po?wi?cenie, a czasem ?mia?e dzia?ania s? niezb?dne, ale przede wszystkim potrzebna jest wizja. ?ycz? wszystkim wizji i si?y do przeprowadzenia zmian”.
I nam – polskim archiwistom – wypada do??czy? si? do tych ?ycze?.

Wi?cej:

20. oktober – dan slovenskih arhivov

Oprac. Edyta ?aborewicz
APWroc?aw O/Legnica