7 pa?dziernika 2020 r. odby?a si? w Pa?acu Staszica w Warszawie konferencja pt. „Zabezpieczanie i ochrona zbiorów archiwalnych. Wspó?czesne wyzwania” – kolejna w ramach cyklu Warszawska Jesie? Archiwalna. Zorganizowana zosta?a przez Polsk? Akademi? Nauk Archiwum w Warszawie oraz Naczeln? Dyrekcj? Archiwów Pa?stwowych. Przedstawiono na niej dziewi?? wyst?pie?, w tym jedno w formie telekonferencji. Przebieg konferencji by? na bie??co transmitowany online, a nagranie dost?pne jest obecnie na profilu Archiwa Pa?stwowe na Facebooku.

Dr hab. Hanna Krajewska rozpoczyna konferencj?, fot. Barbara Wiktorowska

Uczestników konferencji powita?a dr hab. Hanna Krajewska, dyrektor PAN Archiwum w Warszawie. Jako pierwszy prelegent wyst?pi? Ryszard Wojtkowski, zast?pca Naczelnego Dyrektora Archiwów Pa?stwowych, przedstawiaj?c zagadnienie „Infrastruktura archiwów a zabezpieczanie zbiorów”. Zwraca? uwag? na zasady projektowania nowych budynków archiwów pa?stwowych, omawiaj?c zarówno kwestie technologiczne, jak i rozwi?zania dotycz?ce ruchu i dost?pu osób. Poinformowa? te? o systemie Archiwum Dokumentów Elektronicznych, przygotowanym w 2020 roku. Po nim zabra?a g?os Anna Czajka, kierownik Centralnego Laboratorium Konserwacji Archiwaliów w Archiwum G?ównym Akt Dawnych. Dzi?ki jej prezentacji „Archiwum dost?pne – ocena zagro?e? i zapobieganie stratom” mo?na by?o pozna? dzia?ania mi?dzynarodowej spo?eczno?ci archiwistów, rozpoznaj?cej zakres zagro?e? ze strony cz?owieka – nieuczciwego u?ytkownika i niedba?ego pracownika. Prelegentka zwróci?a te? uwag? na podstawowe zasady ewidencjonowania i znakowania w?asnego zasobu, zabezpieczaj?cych go przed skutkami nieuprawnionego przemieszczania.

Kolejne trzy wyst?pienia dotyczy?y rozwi?za? prawnych i wspó?pracy ró?nych instytucji i s?u?b w celu skuteczniejszej ochrony i odzyskiwania utraconych dóbr kultury. Dr Adam Grajewski, podinspektor Komendy G?ównej Policji Wydzia?u Kryminalnego przedstawi? „Przyk?ady wspó?pracy z Policj? w oparciu o obowi?zuj?cy stan prawny w zakresie odzyskania utraconych zasobów archiwalnych”. Poinformowa? o istniej?cych centralnych rejestrach dóbr utraconych i zach?ca? do zg?aszania do nich wszelkich znanych przypadków kradzie?y. Pochwali? te? pozytywne formy wspó?pracy, której efektem jest odzyskiwanie skradzionych materia?ów archiwalnych. Nast?pnie Anna Skaldawska, ekspert S?u?by Celno-Skarbowej Departamentu Ce? Ministerstwa Finansów, omówi?a „Rol? Krajowej Administracji Skarbowej w ochronie archiwaliów”. W wyst?pieniu wskaza?a przyk?ady najcz?stszych przest?pstw, w tym zani?anie lub zawy?anie warto?ci i fa?szowanie dzie? sztuki i dokumentów. Poinformowa?a te? o powo?aniu koordynatorów ds. ochrony dóbr kultury, oraz zespo?u koordynacyjnego ds. zwalczania przest?pczo?ci przeciwko zabytkom, których dzia?ania obejmuj? tak?e archiwalia. „Do?wiadczenia Stra?y Granicznej w zakresie dóbr kultury” omówi? natomiast Wojciech Krupi?ski z Zarz?du Operacyjno-?ledczego Komendy G?ównej Stra?y Granicznej. Stwierdzi?, ?e obserwacje obecnych tendencji nielegalnego wywozu za granic? wskazuj? na konieczno?? monitorowania zw?aszcza rynku numizmatycznego i bibliofilskiego. Podkre?li? te? pozytywn? wspó?prac? z Archiwum Pa?stwowym w Koszalinie, które przeprowadza szkolenia z zakresu ochrony archiwaliów. Praktyczny przyk?ad strat poniesionych przez archiwum pa?stwowe na skutek przest?pczej dzia?alno?ci pracownika przedstawi?a dr Kamila Follprecht, zast?pca Dyrektora Archiwum Narodowego w Krakowie w wyst?pieniu „Zagro?enia wewn?trzne czyli m?dry archiwista po szkodzie”. Opowiedzia?a o wydarzeniach, które mia?y miejsce na prze?omie XX i XXI w., o zakresie kradzie?y i odzyskiwaniu dokumentów. Przedstawi?a te? kilka zarz?dze?, które wprowadzi?y w sieci archiwów pa?stwowych procedury wzmacniaj?ce bezpiecze?stwo przechowywanego zasobu.

Transmisja wyst?pienia Katarzyny Kucewicz, fot. Barbara Wiktorowska

Po tym Katarzyna Kucewicz, psycholog-psychoterapeuta, w wyst?pieniu „Profilowanie z?odzieja. Psychologiczne koncepcje oraz metody sporz?dzania sylwetki sprawcy przest?pstw i wykrocze?” pokaza?a kilka cech charakteryzuj?cych osoby dokonuj?ce kradzie?y. Sugerowa?a, na jakie zachowania zwraca? uwag?, niezale?nie od tego, czy potencjalny sprawca korzysta z sytuacji, czy bierze udzia? w zaplanowanym procederze. Wies?aw Zyskowski, oficer Policji, wyk?adowca, w?a?ciciel firmy szkoleniowej "ZYSKOWSKI" Szkolenia, Doradztwo, Consulting, na podstawie nagranych rozmów wskazywa? elementy analizy behawioralnej i analizy wypowiedzi, które mia?y doprowadzi? do ustalenia prawdomówno?ci lub nieszczero?ci. Zorganizowa? te? praktyczne ?wiczenie, podczas którego uczestnicy mieli odgadn??, która z osób mówi nieprawd? i jak to si? objawia. Jego wyk?ad nosi? tytu? „Kinezyka – kolejnym narz?dziem w zabezpieczeniu i ochronie zbiorów archiwalnych”.

?wiczenie praktyczne – ochotnicy „prawdomówni” i „nieszczerzy”, for. Barbara Wiktorowska

Ostatnie wyst?pienie przenios?o nas do przesz?o?ci. Dr hab. Hubert Kowalski, z Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego i dr Katarzyna Wagner, Wydzia? Historii Uniwersytetu Warszawskiego, przedstawili przebieg i wyniki bada? nad losami polskich ornamentów zrabowanych w 1656 r. z Zamku Królewskiego w Warszawie. Ich referat „XVII-wieczny rabunek dóbr kultury. Kontekst archiwalny” zawiera? cenne informacje o pozostawionych w dokumentacji ?ladach, które potwierdza?y w?asno?? i losy dóbr kultury. Warto podkre?li?, ?e autorzy si?gali nie tylko do polskich inwentarzy dóbr sprzed kradzie?y, lecz tak?e do dokumentacji sporz?dzanej przez Szwedów po zabraniu zabytków do swojego kraju.

Dr hab. Hubert Kowalski przedstawia badania nad XVII-wieczn? kradzie??, for. Sylwia Fabisiak-Chojnacka

Konferencj? podsumowa?a Joanna Chojecka, zast?pca Naczelnego Dyrektora Archiwów Pa?stwowych. Organizatorzy konferencji zapowiedzieli te?, ?e materia?y maj? by? utrwalone w postaci publikacji, która zostanie wydana w 2021 roku.

Tekst: Anna Laszuk
(NDAP)

Fotografie: Barbara Wiktorowska, Sylwia Fabisiak-Chojnacka
(PAN Archiwum w Warszawie)

Dokumentacja konferencji udost?pniona na profilu Archiwa Pa?stwowe na Facebooku:

Cz??? 1 konferencji, cz??? 2. Konferencji,

Warszawska Jesie? Archiwalna 2015, Warszawska Jesie? Archiwalna 2014