Narodowy zasób archiwalny tworz? materia?y powstaj?ce i gromadzone przez ró?norodne podmioty – pa?stwowe, samorz?dowe, spo?eczne, prywatne, przez osoby fizyczne. Cenne zasoby z poprzednich epok, mniej lub bardziej odleg?ych, przechowywane s? w wielu archiwach i innych placówkach. Stanowi? jednak wspólne dziedzictwo kulturowe, b?d?ce przedmiotem zainteresowania badaczy naukowych i pasjonatów hobbystów. Opiekunowie tego dziedzictwa zabezpieczali i udost?pniali je zgodnie z ró?nymi zasadami. Z biegiem czasu kontakty ró?nych ?rodowisk archiwalnych zacz??y by? bardziej o?ywione, podejmowano wspó?prac? na polu naukowym, a tak?e w praktycznych dzia?aniach metodycznych.

Wspó?praca ??czy?a polskich archiwistów pa?stwowych i ko?cielnych ju? wkrótce po odzyskaniu niepodleg?o?ci, a na prze?omie XX i XXI wieku sta?a bardziej intensywna. Najnowszym jej owocem jest dokument „Post?powanie z materia?ami archiwalnymi w archiwach ko?cielnych. Katalog dobrych praktyk. Wersja 1.0”, przygotowany w ramach dzia?ania grupy roboczej do spraw archiwów ko?cielnych powo?anej przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Pa?stwowych. W jej sk?ad wchodzili przedstawiciele archiwów pa?stwowych i ko?cielnych, ??cz?cy wiedz? i do?wiadczenie z ró?nych obszarów dotycz?cych archiwaliów.

Katalog otwiera Wst?p autorstwa ks. dr. hab. Mieczys?awa Ró?a?skiego. W pierwszym rozdziale zosta?y omówione: struktura zasobu archiwum historycznego diecezjalnego, struktura zasobu archiwum zgromadzenia zakonnego m?skiego oraz struktura zasobu archiwum zgromadzenia zakonnego ?e?skiego. Jego autorami s?: ks. dr hab. Mieczys?aw Ró?a?ski, ks. dr Jaros?aw W?sowicz oraz s. Krescencja Huk.

Nast?pnie dr Anna Laszuk, dr Henryk Niestrój oraz ks. dr Jaros?aw W?sowicz przedstawili zagadnienia ewidencjonowania zasobu archiwalnego, w tym jego zasady i cele oraz ?rodki ewidencyjne.

W kolejnym rozdziale, autorstwa ks. dr. hab. Roberta Kufla, dr Ewy Grin-Piszczek, dr Anny Laszuk i ks. dr. Jaros?awa W?sowicza, szczegó?owo przedstawiono kwestie i problemy opracowania zespo?ów i zbiorów archiwalnych. W pierwszej kolejno?ci omówiono zagadnienie weryfikacji przynale?no?ci zespo?owej materia?ów archiwalnych. Nast?pne podrozdzia?y zawieraj? informacje i wskazówki dotycz?ce nadawania uk?adu materia?om archiwalnym, porz?dkowania jednostek archiwalnych, opisywania jednostki archiwalnej (ze zwróceniem uwagi na ró?ne rodzaje dokumentacji) oraz tworzenia inwentarza archiwalnego. W rozdziale opisane s? tak?e metody tworzenia pomocy archiwalnych wy?szego rz?du – indeksów.

Odr?bny rozdzia? opisuje tematyk? udost?pniania i wypo?yczania archiwaliów. Jego autorem jest ks. dr Micha? So?omieniuk. Z kolei Anna Czajka szczegó?owo przedstawi?a zagadnienia profilaktyki i zagadnie? konserwatorskich, za? dr Karol Dowgia?o omówi? kwestie zwi?zane z organizacj? procesu digitalizacji materia?ów archiwalnych, zwracaj?c uwag? na jego istotne elementy.

W tre?ci rozdzia?ów zawarto szereg przyk?adów, które mog? sta? si? pomoc? dla osób zajmuj?cych si? zasobem archiwów ko?cielnych.

Uzupe?nieniem rozdzia?ów Katalogu jest s?owniczek poj?? z zakresu archiwistyki, zastosowanych w dokumencie, oraz aneksy. Zawarto w nich: wykaz numerów archiwów ko?cielnych, przyk?ady kart inwentarzowych dla poszczególnych rodzajów dokumentacji oraz przyk?adowe dwa inwentarze zespo?ów zawieraj?cych akta proweniencji ko?cielnej.

Ca?o?? zamyka bibliografia – wykaz najwa?niejszych publikacji dotycz?cych zagadnie? archiwistyki ko?cielnej i metodyki archiwalnej.

Dokument zosta? przygotowany w postaci elektronicznej i w kwietniu 2021 roku udost?pniony online, o czym ks. bp dr hab. Micha? Janocha, przewodnicz?cy Rady do spraw Kultury i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Konferencji Episkopatu Polski poinformowa? instytucje i archiwa ko?cielne. Zgodnie z ustaleniami, zasady przedstawione w katalogu dobrych praktyk mog? by? wdra?ane stosownie do mo?liwo?ci i w zgodzie z prawem obowi?zuj?cym w diecezjach i zgromadzeniach zakonnych. Do?wiadczenia z ich stosowania maj? by? przedmiotem ewaluacji dokumentu i jego aktualizacji w miar? potrzeb.

Tekst Katalogu dost?pny jest:
https://drive.google.com/file/d/1Qy3OWukNGkej5pMPEaiG60nfSj-Mvl5J/view
https://www.archiwa.gov.pl/pl/dla-uzytkownikow/wsp%C3%B3%C5%82praca,-projekty,-dotacje/prowadzone-przez-ndap/wsp%C3%B3%C5%82praca-z-archiwami-ko%C5%9Bcielnymi?fbclid=IwAR1dS_kyUFWFxFdTn-OB6WG9ElhaQE2TLQXgALeVYedGsNjBdhrP_-Xqhj0

Ewa Grin-Piszczek (AP w Przemy?lu)
Anna Laszuk (Naczelna Dyrekcja Archiwów Pa?stwowych)