W dniach 5-6 pa?dziernika 2021 r. w gmachu Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Paw?a II odby?a si? konferencja naukowa: „Fotografie w archiwach ko?cielnych. Zasób-opracowanie-udost?pnianie”, zorganizowana przez O?rodek Archiwów, Bibliotek i Muzeów Ko?cielnych.

Patronat honorowy nad sesj? obj?li: abp dr Stanis?aw G?decki, przewodnicz?cy Konferencji Episkopatu Polski, bp prof. Micha? Janocha, przewodnicz?cy Rady KEP ds. Kultury i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego; dr Pawe? Pietrzyk, Naczelny Dyrektor Archiwów Pa?stwowych oraz ks. prof. Miros?aw Kalinowski, Rektor KUL.

Konferencja zgromadzi?a pracowników archiwów ko?cielnych i pa?stwowych, wyk?adowców akademickich oraz zainteresowanych problematyk? spu?cizny fotograficznej.

Spotkanie zainaugurowa?a dr hab. prof. Lucyna Harc (zast?pca Naczelnego Dyrektora Archiwów Pa?stwowych), która przedstawi?a Konkurs Naczelnego Dyrektora Archiwów Pa?stwowych „Wspieranie Dzia?a? Archiwalnych”. W swoim wyst?pieniu zwróci?a uwag? na podstawy prawne programu, cele oraz najwa?niejsze zrealizowane projekty. Prelegentka zauwa?y?a, ?e od kilku lat najwi?kszym beneficjentem konkursu s? instytucje Ko?cio?a katolickiego, jednak tylko jeden zakwalifikowany projekt dotyczy? opracowania zdj?? (opracowanie i digitalizacja spu?cizny fotograficznej o. gen. Adama Studzi?skiego OP przez Archiwum Polskiej Prowincji Dominikanów w Krakowie). Dlatego te? wyst?pienie L. Harc mia?o równie? charakter apelu, do zgromadzonych na konferencji przedstawicieli archiwów ko?cielnych, aby sk?adali wnioski o opracowanie i zabezpieczenie swojej spu?cizny fotograficznej.

Katarzyna Kalisz przekaza?a zasady opracowania fotografii w Narodowym Archiwum Cyfrowym, przedstawiaj?c jej metodyk? oraz studia przypadków na przyk?adach zespo?ów i zbiorów o tematyce ko?cielnej. Natomiast Anna Seweryn z Archiwum Narodowego w Krakowie, szczegó?owo omówi?a fotografie, ich rodzaj, sk?ad fizyko-chemiczny oraz sposoby zabezpieczania i konserwacji, pomagaj?c zrozumie? archiwistom specyfik? tej dokumentacji.
W drugiej cz??ci sympozjum kolejni przedstawiciele archiwów (archi)diecezjalnych z Kielc (ks. dr Andrzej Kwa?niewski), Lublina (ks. dr hab. prof. Jaros?aw Marczewski,), Cz?stochowy (ks. dr Jacek Kapu?ci?ski), Zielonej Góry (ks. dr hab. Robert Kufel), Gniezna (ks. dr. Micha? So?omieniuk) i Katowic (dr Wojciech Schäffer) przedstawili przechowywany w tych instytucjach zasób fotograficzny. W ostatnim referacie, dr Artur Hamryszczak opisa? zdj?cia z zasobu Archiwum Diecezji ?uckiej, przechowywanego w O?rodku Archiwów, Bibliotek i Muzeów Ko?cielnych.
W dniu 6 pa?dziernika 2021 r. odby?y si? kolejne obrady konferencji.Pierwszy referat wyg?osi? dr hab. Piotr Zakrzewski, który w swoim wyst?pieniu skupi? si? na przedstawieniu fotografii w normatywach prawa autorskiego. Referat spotka? si? z ?ywio?ow? reakcj? zgromadzonych, którzy kierowali du?o pyta? do prelegenta, z pro?b? o rozstrzygniecie szczegó?owych przypadków.
Kolejne wyst?pienia konferencyjne zosta?y po?wi?cone spu?ci?nie fotograficznej przechowywanej w archiwach zakonów m?skich. Dr hab. Krzysztof Sitnik OFM scharakteryzowa? bogate archiwum zdj?? przechowywane w Archiwum Sanktuarium Pasyjno -Maryjnego w Kalwarii Zebrzydowskiej, które dokumentuje nie tylko ?ycie wspólnoty bernardy?skiej, ale równie? uroczysto?ci pasyjne, pielgrzymki Jana Paw?a II czy te? architektur? tego zabytku uznanego za ?wiatowe dziedzictwo kultury UNESCO.

Zbiory fotograficzne archiwum Prowincji Wielkopolsko-Mazowieckiej Towarzystwa Jezusowego (Jezuitów) przedstawili ks. dr Krzysztof Dorosz SI oraz mgr Katarzyna Trzci?ska. W swoim wyst?pieniu skupili si? na prezentacji wybranych spu?cizn jezuitów.Podobnie te? ks. dr Wac?aw Umi?ski CM scharakteryzowa? wybrane kolekcje fotograficzne w zasobach Archiwum Polskiej Prowincji Zgromadzenia Ksi??y Misjonarzy w Krakowie oraz Archiwum Instytutu Wydawniczego Ksi??y Misjonarzy „Nasza Przesz?o??” w Krakowie.

    
Od lewej: Wyk?ad on-line ks. dr. Micha?a So?omieniuka, dyrektora Archiwum Archidiecezjalnego w Gnie?nie;

Referat dr. Wojciecha Schäffera, dyrektora Archiwum Archidiecezjalnego w Katowicach

Wyk?ad dr Artura Hamryszczaka, p.o. dyrektora O?rodka Archiwów, Bibliotek i Muzeów Ko?cielnych

Referat autorstwa ks. prof. Jaros?awa Marczewskiego dyrektora Archiwum Archidiecezjalnego Lubelskiego, wyg?asza s. Karolina Ko?odziejczyk, kustosz archiwum.

Na walory naukowe zgromadzonych kolekcji fotograficznych w archiwach Towarzystwa Salezja?skiego Inspektorii Krakowskiej pw. ?w. Jacka, zwróci? uwag? ks. dr hab. Waldemar W. ?urek SDB. W swoim wyst?pieniu wskaza? na t? dokumentacj?,jako istotne ?ród?o do poznania pocz?tków salezjanów na ziemiach polskich.
Zdj?cia w nietypowej roli, jako relikwie, przedstawi? Grzegorz Filipiuk OFMCap. Analizuj?c fotografie b?. Honorata Ko?mi?skiego i b?. kapucynów m?czenników II wojny ?wiatowej, ukaza? nie tylko walory poznawcze zdj?? ale równie? religijne, ze wzgl?du na brak materialnych ?ladów po zmar?ych.

Od lewej: Wyk?ad ks. dr. Jacka Kapu?ci?skiego, dyrektora Archiwum Archidiecezji Cz?stochowskiej im. ks. Patykiewicza w Cz?stochowie;

Uczestnicy konferencji w dniu 5 X 2021 r.

Zbiorom fotograficznym innych instytucji ko?cielnych po?wi?cone by?y kolejne wyk?ady. Dr hab. Tomasz Nowicki opisa? zasób fotograficzny w Archiwum Instytutu Jana Paw?a II KUL, zwracaj?c szczególn? uwag? na problem praw autorskich zgromadzonej kolekcji zdj?ciowej. Natomiast dr Robert Derewenda przedstawi? proces opracowania, digitalizacji i udost?pniania fotografii zwi?zanych z dzia?alno?ci? ks. Franciszka Blachnickiego w Archiwum G?ównym Ruchu ?wiat?o-?ycie. Natomiast ks. dr Robert Czarnowski zaprezentowa? zasób zdj?? Polskiej Misji Katolickiej we Francji jako historycznego dziedzictwa archiwalnego do poznania historii polskiego wychod?stwa.
Ostatnie referaty ukazywa?y mo?liwo?ci wykorzystania zasobu fotograficznego archiwów ko?cielnych do prac naukowych i dokumentacyjnych. Ks. dr Piotr Tylec, na przyk?adzie„S?ownika biograficznego ksi??y diecezji sandomierskiej XIX- XX w.” omówi? u?ycie ró?norodnej ko?cielnej dokumentacji fotograficznej jako materia?u ilustracyjnego w publikacji. Zbiory zdj?? w Archiwum Diecezjalnym w Tarnowie jako ?ród?o do badania dziejów szkolnictwa i wychowania ukazali w swoim wyst?pieniu ks. dr Piotr Jaworski i dr Pawe? Ju?ko. Podobnie te? dr Pawe? Pasternak przedstawi? wspominany rodzaj dokumentacji z tego archiwum jako pomoc do poznania historii organów w diecezji tarnowskiej.

Zdj?cie uczestników na zako?czenie konferencji w dniu 6 X 2021 r.

Podczas sesji podejmowane by?y liczne dyskusje na tematy prezentowane w referatach. Szczególnie wa?ne by?y praktyczne wskazówki pracowników Archiwów Pa?stwowych, dotycz?ce metodologii opracowywania i przechowywania zdj??. Istotne by?y równie? szczegó?owe zalecenia dotycz?ce kluczowych elementów w przygotowywaniu wniosków w programie Naczelnego Dyrektora Archiwów Pa?stwowych „Wspieranie dzia?a? archiwalnych”. Dzi?ki transmisji online obrad konferencyjnych, wszyscy zainteresowani problematyk? fotografii w archiwach mogli uczestniczy? w sesji, a po jej zako?czeniu ponownie skorzysta? z nagrania na stronie YT KUL.
Konferencja O?rodka ABMK „Fotografie w archiwach ko?cielnych. Zasób-opracowanie-udost?pnianie”jest kolejnym przyk?adem bardzo dobrej i owocnej wspó?pracy ?rodowiska archiwistów ko?cielnych i pa?stwowych.

Obrady mo?na zobaczy? pod poni?szymi linkami:

Pierwszy dzie? (5 X 2021 r.): https://www.youtube.com/watch?v=eFOVHHLFLTs

Drugi dzie? (6 X 2021 r.): https://www.youtube.com/watch?v=pbv5zjI2RbE&t=23069s

Tekst i zdj?cia Artur Hamryszczak
O?rodek Archiwów, Bibliotek i Muzeów Ko?cielnych KUL