Z ko?cem 2023 roku nak?adem Archiwum Narodowego w Pradze (Národní archiv v Praze) ukaza?a si? ciekawa publikacja, która z pewno?ci? zainteresuje wszystkich konserwatorów papieru, zatrudnionych nie tylko w archiwach, ale w ogóle trudni?cych si? piel?gnowaniem dokumentów i publikacji papierowych. Dzie?em tym jest „Atlas w?ókien papieru”.
Jak wiadomo papier jest celulozowy jest wytwarzany z drobnych, wyd?u?onych komórek ro?linnych, najcz??ciej drzewnych, zwanych w terminologii papierniczej w?óknami celulozowymi. W ro?linie komórki te s? zró?nicowane, tworz?c zwart? tkank?. Aby drewno przerobi? na papier trzeba je najpierw rozdrobni? na pojedyncze w?ókna. Z otrzymanej masy w?óknistej formuje si? nast?pnie wst?g? papieru, wykorzystuj?c naturaln? zdolno?ci w?ókien ro?linnych do wi?zania si? ze sob?.

Ksi??ka autorstwa Hany Paulusovej, pt. „Atlas vláknin papíru” (Atlas w?ókien papieru), licz?ca 216 stron, stanowi unikatowe podsumowaniem jej wieloletnich bada? i do?wiadcze? w dziedzinie konserwacji papieru. Zawiera przegl?d bardziej i mniej powszechnych w?ókien, które mo?na spotka? podczas pracy z papierem w naszych szeroko?ciach geograficznych. Wszystkie omawiane w?ókna posiadaj? bogat? dokumentacj? fotograficzn?, jak równie? szczegó?owy opis przeprowadzonych analiz, zawieraj?cy uwagi dotycz?ce niektórych pu?apek i ogranicze? zwi?zanych z identyfikacj? w?ókien znajduj?cych si? w dawnych kartach papieru.
Znajomo?? sk?adu w?ókien papieru mo?e by? wa?n? dodatkow? informacj? dla konserwatorów, historyków, archiwistów, producentów papieru i pracowników innych dziedzin. U?atwia ono g??bsz? ocen? aktualnego stanu papieru i pozwala przewidzie? jego dalsze starzenie si? i procesy degradacji. Mo?e stanowi? wskazówk? w znalezieniu odpowiedniej metody konserwacji, w tym w doborze materia?u do ewentualnego uzupe?nienia brakuj?cych elementów danego obiektu. W ramach analizy mikroskopowej, oprócz okre?lenia rodzaju zastosowanych w?ókien, cz?sto mo?na uzyska? inne ciekawe informacje, np. zwi?zane ze sposobem ich obróbki, czy uszkodzeniami. Znajomo?? tych danych mo?e w niektórych przypadkach sta? si? dodatkowym i bardzo u?ytecznym narz?dziem do okre?lenia czasu produkcji danego papieru.
Autorka opracowania, czyli Hana Paulusová uko?czy?a w 1978 r. chemi? analityczn? i fizykaln? na Wy?szej Szkole Chemiczno-Technicznej (Vysoká škola chemicko-technologická – dzi? jeden z wydzia?ów Uniwersytetu) w Pardubicach. Nast?pnie w latach 1978-1982 zatrudniona by?a jako pracownik naukowo-badawczy w Chemicznym Laboratorium Badawczym Centralnego Archiwum Pa?stwowego w Pradze. W latach 1989-1993 zatrudni?a si? w Zak?adzie Konserwacji Biblioteki Narodowej w Pradze, po czym ponownie podj??a prac? w Centralnym Archiwum Pa?stwowym w Pradze, przekszta?conym nied?ugo potem w Archiwum Narodowe, gdzie pe?ni?a funkcj? kierownika Chemicznego Laboratorium Badawczego, a po reorganizacji jest pracownikiem naukowo-badawczym Oddzia?u 10 Dba?o?ci o Stan Fizyczny Archiwaliów, w którym zajmuje si? przede wszystkim badaniami w dziedzinie konserwacji papieru, a w tym jego odkwaszaniem. Ma na swoim koncie kilkana?cie publikacji, z których niektóre by?y og?oszone tak?e w polskich periodykach (np.: M. Durovi?, H. Paulusová, J. Zelinger, Masowe odkwaszanie zbiorów archiwalnych i bibliotecznych, „Notes Konserwatorski”, nr 5, 2001, s. 107-120).

Prezentowan? ksi??k?, na razie jedynie w wersji papierowej, w cenie 420,00 KCS mo?na naby? za po?rednictwem strony Archiwum Narodowego lub Ksi?garni Karolinum

Wi?cej:

Atlas vláknin papíru

oprac. Ivo ?aborewicz

AP Wroc?aw O.Jelenia Góra