Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Pradze (Státní oblastní archiv v Praze), Powiatowe Archiwum Państwowe w Kolínie (Státní okresní archiv v Kolín) oraz Centrum Ruchu Strażackiego w Přibyslavie (Centrum hasičského hnutí Přibyslav) organizują konferencję naukową pt. „Ogień i historia”, która odbędzie się w dniach 19 i 20 listopada 2026 r. w historycznej sali Centrum Rozwoju Biznesu w Kolínie (CEROP Kolín).

Okazją dla zorganizowania tej konferencji jest upływającą w 2026 roku rocznica 150-lecia wydania Kodeksu policyjnego dla Królestwa Czech w sprawie pożarów (ustawa nr 45/1876 Czeskiego Kodeksu Krajowego), który trzy lata wcześniej został poprzedzony przeciwpożarowymi kodeksami policyjnymi dla Śląska i Moraw. Wymienione ustawy przez wiele lat określały formę ochrony przeciwpożarowej na ziemiach czeskich, przy czym odpowiedzialność za bezpieczeństwo przeciwpożarowe złożono na samorządy gminne, a faktyczna walka z pożarami spoczywała na barkach licznych ochotniczych straży pożarnych, zrzeszonych w rozbudowanej sieci organizacji regionalnych i ogólnokrajowych. W drugiej połowie XX wieku uchwalono nowe przepisy, w wyniku których nastąpił szereg radykalnych zmian w organizacji ochotniczych straży pożarnych i zmieni się zakres ich działalności.
Organizatorzy oczekują na zgłoszenia tytułów wystąpień do 31 sierpnia 2026 r. Ich zarys tematyczny powinien zostać uzupełniony o materiały wskazujące na potencjał badawczy źródeł archiwalnych przechowywanych w archiwach publicznych. Preferowane będą artykuły mające charakter ponadregionalny, które pomogą w syntezie i uogólnieniu konkretnych fragmentów tematycznych opisanych poniżej.
- prawodawstwo i źródła, a w tym wpływ norm prawnych na konkretną formę ochrony przeciwpożarowej w drugiej połowie XIX wieku i w XX wieku, z możliwymi odniesieniami do okresów starszych; źródła archiwalne do historii ochrony przeciwpożarowej;
- pożary, solidarność, zapobieganie, a w ramach tego  pożary i podpalacze w dawnej i nowszej historii osadnictwa, nie tylko na ziemiach Korony Czeskiej; solidarność ze spalonymi, początki i rozwój ubezpieczeń nie tylko od ognia; forma i skutki działań przeciwpożarowych na przestrzeni dziejów;
- organizacja ruchu strażackiego, czyli rozwój ponadregionalnej i centralnej organizacji ochotniczej straży pożarnej, a także wpływ samorządu lokalnego i administracji państwowej na działalność stowarzyszeń ochotniczych straży pożarnych;
- strażacy ochotnicy a społeczeństwo, w ramach zaś tych zagadnień społeczno-kulturowe tło urzędników i członków stowarzyszeń strażackich na przestrzeni dziejów; stowarzyszenia strażackie jako zjawisko społeczne i kulturowe w życiu gmin; strażacy w czasie II wojny światowej;
- ochotnicza straż pożarna w latach 1945–1989, zwłaszcza zaś: ochotnicza straż pożarna w ramach Frontu Narodowego; strażacy jako alternatywna forma edukacji i szkolenia wojskowego (kluby strażackie, powiązania z organizacją pionierską, współpraca ze Svazarmem (z cz. Svaz pro spolupráci s armádou – Związek na rzecz Współpracy z Armią); sporty strażackie.

Wszelkie pytania dotyczące konferencji należy kierować na adres e-mail konferencji: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. . Program konferencji i szczegóły spraw organizacyjnych zostaną podane we wrześniu 2026 r.

Źródła:

Centrum hasičského hnutí: Konference Oheň a dějiny

Státní oblastní archiv v Praze: Call for papers - Oheň a dějiny

Pogram: Oheň a dějiny (PDF)

oprac. Ivo Łaborewicz
AP Wrocław O/Jelenia Góra