Wielkie katastrofy ostatnich 10 lat - po?ar Weimarskiej Biblioteka Ksi??nej Anny Amalii w 2004, czy katastrofa  Archiwum Historycznego Miasta Kolonii w 2009 – unaoczni?y i uwra?liwi?y spo?ecze?stwo niemieckie  na zagro?enia czyhaj?ce na niemieckie dziedzictwo kulturowe. Obok tych, nazwijmy to spektakularnych katastrof, na co dzie?, w sposób niezauwa?alny pi?mienne zabytki kultury podlegaj? d?ugotrwa?ym procesom destrukcji, co mo?emy okre?li? jako „pe?zaj?ce katastrofy”. W?ród nich najpowszechniejsze to zanikanie atramentu, zniszczenia papieru, oddzia?ywanie szkodliwych czynników biologicznych wynikaj?ce z powodu z?ego przechowywania i niewystarczaj?cej ochrony, z którymi na co dzie? zmagaj? si? konserwatorzy i archiwi?ci. W szczególno?ci, ale nie tylko, w mniejszych instytucjach cz?sto brakuje wiedzy i ?rodków, aby uratowa? unikatowe akta i eksponaty.

W Niemczech, zagro?eniami jakim podlega? mog? - ze strony tych cz?sto niewidocznych w krótkiej perspektywie czasowej czynników - zabytki kultury pi?miennej, a w skali masowej materia?y archiwalne bibliotek i archiwów, zajmuje si? Centrum Koordynacji Zachowania Dziedzictwa Pi?mienniczego (Koordinierungsstelle für die Erhaltung des schriftlichen Kulturguts, w skrócie; KEK). Powo?ane ono zosta?o z inicjatywy pe?nomocnika Rz?du Federalnego ds. kultury i mediów Bernarda Neumanna w sierpniu 2011i finansowane jest ze ?rodków bud?etowych. KEK dzia?a przy Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego, a swoj? siedzib? ma w Narodowej Bibliotece w Berlinie. Podstawowy cel stawiany KEK, to trwa?e zachowanie pi?miennego dziedzictwa kulturowego przechowywanego w bibliotekach, archiwach i muzeach. Motto jego dzia?alno?ci brzmi: „Aby zabezpieczy? nasz? przysz?o??, musimy zachowa? przesz?o??”. Proste i czytelne przes?anie.
Od 2011 roku, KEK z powodzeniem przeprowadzi? ponad 130 projektów pilota?owych w archiwach, bibliotekach i muzeach wszystkich szesnastu landów Republiki Federalnej, na sum? blisko 2 mln euro.
Motywem przewodnim przy?wiecaj?cym dzia?alno?ci i wsparciu instytucji kultury w bie??cym roku, b?d? projekty maj?ce na celu podj?cie wyzwania wobec zagro?enia jakim jest  "zanikaj?ce pismo-  wyblak?y papier" (Verblassende Schrift – Verblassende Farbe) . Aktywnie wspierane b?d? projekty, które przyczyniaj? si? do ochrony, konserwacji i prewencji zbiorów archiwalnych i bibliotecznych, w zakresie w m.in.:
- renowacji, czyszczenia i pakowania w materia?y ochronne nara?onych obiektów i kolekcji,
- neutralizacji niebezpiecznych materia?ów do druku i pisania,
- rekonstrukcji i zabezpieczenia dotkni?tych destrukcj? obiektów.

Ponadto pod uwag? brane b?d? tak?e projekty odnosz?ce si? do ?wiadomo?ci spo?ecznej i rozwoju wiedzy zakresie zagro?e? i profilaktyki, a mianowicie:
- bada? w zakresie rozwoju i testowania nowych metod i technik zabezpieczaj?cych zasoby pi?mienne,
- wspó?pracy z instytucjami badawczo-szkoleniowymi,
- wystaw na temat ochrony dóbr kultury, w celu podniesienia ?wiadomo?ci publicznej,
- szkole? dla pracowników instytucji kultury,
- wzmocnienia infrastruktury ochrony pi?mienniczego dziedzictwa kulturowego,
- tworzenia regionalnych sieci reagowania kryzysowego.

Na niekorzy?? dziedzictwa r?kopi?mienniczego dzia?a wiele czynników- tych obiektywnych, takich jak czas, i tych, których sprawc? jest sam cz?owiek. Ci?gle te? podejmowane s? dzia?ania maj?ce na celu zachowanie, w jak najlepszym stanie, tego dziedzictwa dla nast?pnych pokole?, nie tylko w formie zdigitalizowanego obrazu, ale równie? orygina?u. Jest to ci?g?y wy?cig z post?puj?c? w ró?nym tempie destrukcj? materia?ów archiwalnych.  Aktywno?? i wsparcie, jakiego mog? oczekiwa? archiwa niemieckie ze strony KEK, niew?tpliwie pozwoli zahamowa? oddzia?ywanie tych gro?nych i niewidocznych niszczycieli.


Jolanta Le?niewska
AP P?ock O/ Kutno
Na podstawie: Unterstützung von Modell- und Vorzeigeprojekten in Archiven und Bibliotheken durch die Koordinierungsstelle für die Erhaltung des schriftlichen Kulturguts (KEK)