Mi?dzynarodowe kongresy archiwów s? okazj? do spotka? specjalistów z wielu krajów, wymiany do?wiadcze? o charakterze lokalnym, dyskusji na tematy szersze, s? tak?e w?a?ciwym forum do przedstawiania dzia?a? lub dokumentów o znaczeniu ogólnym. Na 16. Mi?dzynarodowym Kongresie Archiwów w Kuala Lumpur w 2008 r. Komitet dobrych praktyk i standardów (CBPS) zdecydowa? o ponownym opracowaniu zbioru czterech mi?dzynarodowych standardów przygotowanych dotychczas przez Mi?dzynarodow? Rad? Archiwów. Na 17. kongresie, który mia? miejsce w Brisbane w 2012 r. Komitet opublikowa? Raport cz?stkowy rewizji i harmonizacji standardów opisu. W ko?cu 2012 r. powo?ana zosta?a grupa ekspertów (Experts Group on Archival Description – EGAD), która w trakcie 18. kongresu w Seulu przedstawi?a projekt jednego nowego standardu, któremu nadano tytu? Records in Context, nawi?zuj?cy do zakresu tematycznego i idei dotychczasowych standardów ISAD (G), ISAAR (CPF), ISDF i ISDIAH. Podtytu? A Conceptual Model For Archival Description sugeruje realizacj? zapowiedzi zawartej w trzecim rozdziale raportu z 2012 r. We wprowadzeniu wyja?niono, ?e przedstawiony projekt to pierwsza cz??? standardu – model konceptualny RiC-CM. Druga cz???, ontologiczna – RiC-O – zaczyna by? dopiero opracowywana.
Przedstawiony projekt RiC ma budow? w nieznacznym tylko stopniu zbli?on? do poprzednich standardów, któr? zd??yli?my ju? pozna? i zastosowa? w projektach polskich norm. Mówi nie tylko o wielopoziomowym opisie, ale i o opisie wielowymiarowym.

Standard sk?ada si? z czterech cz??ci i trzech za??czników. Wprowadzenie przedstawia ogólny zarys omawianej problematyki, zawiera te? rys historyczny dotychczasowych dzia?a? standaryzacyjnych MRA.
W przeciwie?stwie do poprzednich standardów nie umieszczono w nim s?owniczka zastosowanych terminów, w zestawieniu bibliograficznym nie ma te? odwo?a? do opracowa? o charakterze s?ownikowym. Jako drugi zamieszczono natomiast rozdzia? Jednostki opisu, obejmuj?cy 14 terminów, ich definicje, opisy zawarto?ci oraz przyk?ady.
Trzeci rozdzia? przedstawia Elementy opisu tych w?a?nie jednostek, czasem pogrupowane, np. na okre?lonych poziomach opisu archiwaliów, lub ró?nicuj?ce, np. ró?ne typy twórców. Cztery elementy wyst?puj? w opisach wszystkich typów jednostek: identyfikator globalny, identyfikator lokalny, nazwa i uwagi ogólne, obejmuj?ce zazwyczaj relacje opisywanej jednostki do innej, je?li w inny sposób nie zosta?y wspomniane. W sumie w 20 podrozdzia?ach wspomniano 67 elementów opisu. Ich kszta?t jest znacznie prostszy, krótszy ni? w dotychczasowych standardach MRA. Wymusza go, lub warunkuje, forma tabelaryczna. Warunki formu?owania elementów wskazuj?: nazwa elementu i jego definicja, zawarto??, typ danych oraz przyk?ad/przyk?ady. Przy wielu elementach sugerowane s? s?owniki kontrolowane, np. jako opisywane zbiory dokumentów mog? wyst?powa?: zespó?, seria, akta sprawy, klasa, jednostka archiwalna, kolekcja, dop?yw, nabytek, projekt.
Oczywiste jest, ?e opisy maj? by? przygotowane i dost?pne w systemach – do zarz?dzania, opisu i udost?pniania dokumentacji. Jest to zaznaczone we wprowadzeniu, za? najwi?kszy, czwarty rozdzia? standardu stanowi opis relacji – te? w formie tabelarycznej. Relacje s? podzielone wed?ug jednostek opisu w ramach ka?dego z 14 typów. W sumie wyró?niono ich 792 [!]. Za wspólne cechy relacji, niezale?nie od typu jednostki opisu, uwa?a si? dat? i miejsce, które uznano za 68. i 69. element opisu, jak wynika z numeracji. Mo?na rzec, ?e cechy te daj? odpowiedzi na podstawowe pytania zadawane przy wielu poszukiwaniach - „Co, gdzie, kiedy”. Pomoc archiwalna skonstruowana zgodnie z proponowanymi zasadami powinna sprawnie doprowadzi? do poszukiwanego dokumentu, poszukiwanej informacji. Powinna te? umo?liwi? w?drówk? po wielu poziomach i w wielu wymiarach informacji. Wydaje si?, ?e du?y wp?yw na taki kszta?t standardu maj? dotychczasowe do?wiadczenia w budowaniu zaawansowanych systemów informacyjnych. Warto przy okazji wspomnie?, ?e standardom metodycznym towarzysz? od lat standardy techniczne (EAD, EAC i EAG – w ró?nych odmianach), umo?liwiaj?ce prezentacj? w danych w j?zyku XML. Zgodny z nimi jest system AtoM, jako jedyny chyba implementuj?cy cztery standardy MRA; zgodny jest te? system obs?uguj?cy Europejski Portal Archiwalny, ?eby wymieni? tylko narz?dzia stosowane na skal? mi?dzynarodow?. Pojawia si? wi?c pytanie, co dalej z tymi systemami.
Za??cznik I do standardu RiC przedstawia schemat przyk?adowego opisu, XIX-wiecznego francuskiego notariusza P.G.F. Léveau, którego materia?y znajduj? si? w Archiwum Narodowym Francji oraz w Archiwum Departamentalnym Cher. Za??cznik II zawiera spis 21 obecnych i by?ych cz?onków EGAD, pochodz?cych z 13 krajów. Za??cznik III natomiast, to zestawienie bibliografii, dziel?ce si? na: wykaz mi?dzynarodowych i krajowych standardów i modeli opisu i zarz?dzania dokumentacj? oraz profesjonaln? literatur? archiwistyczn?, w olbrzymiej cz??ci angloj?zyczn?, pojedyncze przywo?ane publikacje s? w j?zyku francuskim i niemieckim. Wi?kszo?? publikacji, pochodz?cych z ostatnich kilkudziesi?ciu lat (cho? wi?kszo?? z ostatniego dziesi?ciolecia XX i z XXI wieku) ma opisy bibliograficzne wskazuj?ce tradycyjn? posta?, niektóre odsy?ane s? do adresów internetowych.
Z opisu standardu wynika, ?e nie jest to wersja ostateczna, lecz projekt do konsultacji v0.1. Autorzy zach?caj? do przesy?ania komentarzy i uwag.

Record in Contexts A Conceptual Model For Archival Desription, Draft v01, September 2016
Anna Laszuk
NDAP