W?a?nie ukaza? si? 71 numer, zeszyt 2, czasopisma archiwalnego ARCHIVAR wydawanego przez Landesarchiv Pólnocnej Westfalii i Zwi?zek Archiwistów Nienieckich (Verband deutsche Archiwarinnen  und Archivare). Kolejny numer po?wi?cony jest w wi?kszo?ci niszowemu, ale ci?gle zyskuj?cemu na znaczeniu tematowi historii mówionej – „Dzisiejsza historia mówiona jest integraln? cz??ci? bada?  spo?ecznych i kulturalnych metodyki badawczej. W przeciwie?stwie do gromadzenia danych na bazie jako?ciowej, opiera si? na swobodnej narracji wspó?czesnych opisywanym wydarzeniom ?wiadków. Wspó?czesne narracje ?wiadków przybieraj? zazwyczaj form? wywiadów. Uzyskane w ten sposób ?ród?a ustne w ostatnich latach coraz cz??ciej trafiaj? do archiwów i s? przechowywane na ta?mach lub w formie cyfrowej. Niektórzy nawet zak?adaj? tego typu archiwa specjalizuj?ce si? dla tworzenia i zachowania przekazów ustnych dla potomno?ci” pisze we wst?pie redakcja pisma.
We wst?pnym artykule Jens Murken  przedstawiona  metodologi? historii mówionej, jako dyscyplin? naukow?, która przez d?ugi czas musia?a przebija? si? do ?wiadomo?ci spo?ecznej i walczy? o akceptacj? w obr?bie nauk historycznych. Linde Aple przedstawia za? krótki zarys rozwoju tej dziedziny w Niemczech od 1980 roku.

Szczególn? uwag? zwraca kolejny artyku?. Jorg Schlosser i Barbara Kurkowska  opowiadaj? o swoich konkretnych do?wiadczeniach w pracy  ze wspó?czesnymi ?wiadkami i tzw. ego-dokumentami zgromadzonymi w Federalnej Fundacji Ucieczka, Wyp?dzenie, Pojednanie (Stiftung Flucht, Vertreibung, Versöhnung), która istnieje od 2008 roku, i której jednym z g?ównych zada? jest gromadzenie i analizowanie ró?norodnych dokumentów i materia?ów, w szczególno?ci ?wiadectw ?wiadków wydarze? o ucieczkach i wyp?dzeniach w XX wieku, w kontek?cie drugiej wojny ?wiatowej oraz w kontek?cie narodowosocjalistycznej polityki ekspansji i eksterminacji. Ucieczka i wyp?dzenie Niemców postrzegane s? na tle europejskich wyp?dze? w XX wieku. Sam za? ego-dokument pojawi? si? w historiografii ró?nych krajów europejskich jako uzupe?nienie bada? nad histori? polityczn? i histori? literatury. Od lat 80-tych XX wieku badania r?kopisu prywatnego wkroczy?y w nowy etap. W rezultacie rozwoju antropologii kulturowej zacz?to patrze? inaczej ni? dotychczas na ?ród?a r?kopi?mienne. Historycy dostrzegli w nich odzwierciedlenie osobistych zainteresowa? autorów oraz odbicie umys?owo?ci epoki. W ro?nych krajach stosowano odmienne definicje pi?miennictwa prywatnego: pi?miennictwo przestrzeni prywatnej, samo?wiadectwa, pi?miennictwo w pierwszej osobie. Najbardziej popularne i przyj?te w wi?kszo?ci krajów sta?o si? okre?lenie „ego-dokumenty”, zastosowane przez holenderskiego historyka i filologa Jacoba (Jacques) Pressera.
Intryguj?co zapowiada si? artyku? Almutha Leh o „zakonserwowanych” ?wiadkach historii, w którym poj?cie Zeitzeugekonserve przewrotnie rozumiane jest, jako zapisy audialne i wizualne gromadzone w Archiwum Pami?ci Niemiec (Archiv „Deutsches Gedächtnis) dla potrzeb kolejnych pokole? badaczy.
Na koniec Julia Kahleyß stawia pytania o przysz?o?? metodologii Oral-History. Na przyk?adzie projektu szkolnego realizowanego w 2015 r. w kilku szko?ach ?rednich w Bremerhaven na temat  "miejscach dyktatury", przedstawia mo?liwo?ci rekonstrukcji wydarze? w epoce hitlerowskiej w autentycznych lokalizacjach.
ARCHIVAR jest wydawany od 71 lat. Jego 1 numer zosta? opublikowany w sierpniu 1947 r., jako Biuletyn archiwistyki nienieckiej (Mitteilungsblatt für deutsches Archivwesen) na zlecenie  Stowarzyszenia Archiwistów Niemieckich (VdA), wydawany przez Archiwum Pa?stwowe w Dusseldorfie. Obecnie w ca?o?ci pismo dost?pne jest online. Rocznie wydawane sa dwa zeszyty.

Jolanta Lesniewska
AP O/Kutno

Na podstawie:  Archivar 2/2018

Der Archivar