Wydarzenia

POLSKA: Kraków - Jedność w wielości. Archiwistyka jako dziedzina interdyscyplinarna

9 czerwca 2022 r., w Międzynarodowym Dniu Archiwów, odbyła się konferencja „Jedność w wielości. Archiwistyka jako dziedzina interdyscyplinarna”, zorganizowana przezUniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, Stowarzyszenie Archiwistów Kościelnych i Polskie Towarzystwo Teologiczne. Słowo wstępne wygłosił ks. prof. dr hab. Jacek Urban, Dziekan Wydziału Historii i Dziedzictwa Kulturowego UPJPII, stwierdzając między innymi, że archiwista napotyka zadania dotyczące wielu dziedzin, musi więc posiadać różne umiejętności, musi być i inter, i trans, i multi. Rozwinięcie tego stwierdzenia znalazło wyraz w kolejnych referatach, których w sumie było siedemnaście, zgrupowanych w pięciu sesjach.
1. ARCHIWISTYKA I INNE DYSCYPLINY – WZAJEMNE RELACJE
Jako pierwszy wystąpił ks. dr hab. Mieczysław Różański (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski), przedstawiając „Prawne podstawy działania archiwów kościelnych”. Omówił podstawowe przepisy zawarte w głównych aktach prawnych, tzn. ustawie o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach oraz kodeksie prawa kanonicznego. Scharakteryzował kilka typów archiwów kościelnych (diecezjalne, tajne, historyczne, parafialne, zakonne) także od strony dokumentacji, jej typów i rodzajów, którą powinny przechowywać. Zaznaczył też, że przepisy synodów diecezjalnych zawierają bardziej szczegółowe zapisy, mówiące o zadaniach związanych z dokumentacją i archiwami. Po tym dr Monika Cołbecka (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie) próbowała odpowiedzieć na pytanie „Czy należymy do jednej rodziny? O związkach naukowych archiwistów z bibliologami i informatologami”. Przypomniała dyskusje prowadzone w Polsce od lat 30. XX, z różną intensywnością i z różnym wydźwiękiem. Wskazała zmiany, jakie zachodziły w postrzeganiu archiwów względem innych placówek oraz zmiany w ich działaniu i priorytetach, rosnącą świadomość, że obok zadania fizycznego przechowywania dokumentacji, istotną ich rolą jest udostępnianie zawartych w archiwaliach informacji. Zauważyła też widoczny w XXI wieku zwrot ku użytkownikowi i jego potrzebom. Temat, którego znaczenie uświadamiane jest ostatnio bardzo istotnie, czyli „Obowiązki dyrektora archiwum wobec zagrożenia kryzysem lub konfliktem zbrojnym – rozważania na pograniczu archiwistyki i bezpieczeństwa”, przedstawiła dr Katarzyna Góralczyk (Polski Narodowy Komitet Błękitnej Tarczy, Instytut Bezpieczeństwa Dziedzictwa FNIK, UPJPII). Odwołała się do istniejących przepisów prawa, które definiują sytuacje kryzysowe, wspominając sygnalizowaną już wcześniej potrzebę ich nowelizacji, zwłaszcza rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie organizacji i sposobu ochrony zabytków na wypadek konfliktu zbrojnego i sytuacji kryzysowych. Podkreśliła też że przygotowanie i praktyczne ćwiczenie działań ratunkowych powinno odbywać się w czasie pokoju, z wyprzedzeniem wydarzeń nagłych. Po tym ks. mgr Paweł Andrejczuk (UPJPII) w referacie „Archiwa w służbie genealogii. Kwerendy genealogiczne w archiwach kościelnych na przykładzie archiwum archidiecezjalnego we Wrocławiu” przestawił konkretne przykłady otwarcia na potrzeby użytkowników. Przypomniał dzieje wprowadzania i zawartość ksiąg metrykalnych, obecnie podstawowych źródeł do badań genealogicznych. Stopniowo przejmowane są one z dolnośląskich parafii do archiwum archidiecezjalnego, które wypracowało sprawny system obsługi zapytań (ok. 60% ma charakter genealogiczny). Wskazał też istotną rolę pomocy wyszukiwawczych, sporządzonych w archiwum.

Poprawiony (poniedziałek, 13 czerwca 2022 19:59)

Więcej…

 

Żegnamy dr. Romana Stelmacha (1950 - 2022)

Roman Stelmach (1950 - 2022)
dr Roman Stelmach (1950 - 2022)
fot. AP Wrocław

21 marca 2022 r. zmarł nasz kolega, wybitny archiwista, źródłoznawca i mediewista dr Roman Stelmach. Całe zawodowe życie związany był z Archiwum Państwowym we Wrocławiu, zajmując się dziejami średniowiecza postrzeganymi poprzez źródła historyczne, którymi się opiekował jako archiwista i w oparciu o które prowadził badania naukowe jako historyk. Dyplomatyka i sfragistyka śląska, czeska, polska i niemiecka były jego żywiołem. Szczególnym jego zainteresowaniem cieszyły się zasoby archiwalne dotyczące klasztorów na Śląsku i Górnych Łużycach, śląskie kancelarie książęce oraz źródła do dziejów miast.
Publikował na łamach tak ważnych periodyków jak: Archeion, Sobótka, Teki archiwalne, Acta Universitatis Wratislaviensis.
Publikował sporo. Jedną z jego ważniejszych prac był Katalog średniowiecznych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym we Wrocławiu, Racibórz 2014, s. 928.


Poprawiony (środa, 23 marca 2022 21:25)

Więcej…

 

Żegnamy prof. Darię Nałęcz (1951-2022)

prof. Darię Nałęcz (1951-2022)

prof. Daria Nałęcz (1951 - 2022)

Zapaliła zielone światło dla ArchNetu. Przed prawie 20 laty bez wahania zgodziła się poprzeć inicjatywę archiwalnego środowiska wrocławskiego utworzenia Naukowego Portalu Archiwalnego. Było to jedno z wielu okien na świat, jakie otworzyła archiwom i archiwistom polskim. Jej wiedza, erudycja, energia, niespokojny twórczy duch były tym, co budowało nową jakość w funkcjonowaniu archiwów państwowych. Jako Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych kierowała nimi na przełomie stuleci, w latach 1996-2006. Wprowadziła je w nowe tysiąclecie, chętnie i umiejętnie korzystając z nowych możliwości politycznych, technologicznych i innych.

Daria Monika Lipińska-Nałęcz była absolwentką Uniwersytetu Warszawskiego, doktorem habilitowanym nauk humanistycznych, pracownikiem naukowym. Najdłużej związana była zawodowo z Instytutem Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, gdzie przygotowywała rozprawy historyczne. Latem 1996 r., po nagłej śmierci prof. Jerzego Skowronka, została powołana na stanowisko Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych. Warsztat badacza zamieniła na gabinet urzędnika, w którym powstawały już nie obrazy przeszłości, ale pomysły i wizje na przyszłość. Sprawnie kierowała nie tylko urzędem, ale i siecią archiwów państwowych. Doceniała znaczenie informatyzacji – w wymiarze sprzętowym i systemowym. Pod jej okiem powstawały kolejne witryny internetowe w domenie archiwa.gov.pl i ap.gov.pl; tworzone były kolejne bazy danych, stopniowo łączone w system informacji archiwalnej online; zaczął działać w postaci wyłącznie elektronicznej rejestr dokumentacji osobowej i płacowej.

Poprawiony (środa, 23 marca 2022 21:18)

Więcej…

 

POLSKA: „Fotografie w archiwach kościelnych. Zasób- opracowanie- udostępnianie"- konferencja Ośrodka Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych KUL

W dniach 5-6 października 2021 r. w gmachu Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II odbyła się konferencja naukowa: „Fotografie w archiwach kościelnych. Zasób-opracowanie-udostępnianie”, zorganizowana przez Ośrodek Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych.

Patronat honorowy nad sesją objęli: abp dr Stanisław Gądecki, przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, bp prof. Michał Janocha, przewodniczący Rady KEP ds. Kultury i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego; dr Paweł Pietrzyk, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych oraz ks. prof. Mirosław Kalinowski, Rektor KUL.

Konferencja zgromadziła pracowników archiwów kościelnych i państwowych, wykładowców akademickich oraz zainteresowanych problematyką spuścizny fotograficznej.

Spotkanie zainaugurowała dr hab. prof. Lucyna Harc (zastępca Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych), która przedstawiła Konkurs Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych „Wspieranie Działań Archiwalnych”. W swoim wystąpieniu zwróciła uwagę na podstawy prawne programu, cele oraz najważniejsze zrealizowane projekty. Prelegentka zauważyła, że od kilku lat największym beneficjentem konkursu są instytucje Kościoła katolickiego, jednak tylko jeden zakwalifikowany projekt dotyczył opracowania zdjęć (opracowanie i digitalizacja spuścizny fotograficznej o. gen. Adama Studzińskiego OP przez Archiwum Polskiej Prowincji Dominikanów w Krakowie). Dlatego też wystąpienie L. Harc miało również charakter apelu, do zgromadzonych na konferencji przedstawicieli archiwów kościelnych, aby składali wnioski o opracowanie i zabezpieczenie swojej spuścizny fotograficznej.


Poprawiony (środa, 13 października 2021 20:33)

Więcej…

 

POLSKA: Jelenia Góra – wręczenie medalu „Amicus archivi”


Dnia 30 września 2021 r., z okazji Dnia Archiwisty, Archiwum Państwowe we Wrocławiu Oddziału Archiwum w Jeleniej Górze, już po raz drugi wręczyło medalem pamiątkowym „Amicus archivi”. Odbyło się to w sali rajców jeleniogórskiego ratusza, podczas zorganizowanej tu przez Towarzystwo Przyjaciół Jeleniej Góry, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” z Wrocławia i jeleniogórskie Archiwum Państwowe sesji popularnonaukowej nt. ludności żydowskiej w regionie w XIX i XX w.
Rok temu, obchodząc 75-lecie działalności polskich archiwów historycznych w Jeleniej Górze, tutejsze archiwum państwowe postanowiło ustanowić medal, którym mogłoby honorować osoby i instytucje w regionie szczególnie zasłużone dla ratowania dziedzictwa archiwalnego i dla działalności samego Archiwum. Medal, ten w roku ubiegłym otrzymał Stanisław Firszt, wieloletni dyrektor Muzeum Karkonoskiego, a potem Przyrodniczego w Jeleniej Górze, który od 30 lat współpracował z tutejszymi archiwistami, służąc im bezcenną pomocą merytoryczną, ale i nierzadko wsparciem technicznym, zwłaszcza przy organizacji wystaw. Przyczynił się też do zabezpieczenia i przekazał do państwowych zbiorów archiwalnych niezwykle ciekawe spuścizny dwóch najbardziej znanych karkonoskich przewodników: Tadeusza Stecia i Mieczysława Holza, jak również kilku zbiorów instytucji publicznych, w tym społecznych.

Poprawiony (czwartek, 30 września 2021 19:16)

Więcej…

 
Więcej artykułów…
ARCHIWA UKRAINY

Bezpośrednie wsparcie
dla archiwów Ukrainy

Support Heritage
in Ukraine


za pośrednictwem
Museum & Archives
GALT
szczegóły


Dawne pismo


Archiwum Narodowe
w Krakowie

Instytut Józefa Piłsudskiego


Instytut
Józefa Piłsudskiego
w Ameryce

NOMA

NOMA
Norma opisu materiałów archiwalnych
w archiwach państwowych
dostępna na stronie NDAP

Powszechna Deklaracja
o Archiwach

Słowniki archiwalne

A Glossary

of
Archival and Records
Terminology

SAA
Online Glossary

Online-Lexikon „Terminologie der Archivwissenschaft“
Terminologie der Archivwissenschaft
Online-Lexikon


Portail International Archivistique Francophone


Portail International
Archivistique Francophone
On-Line Glossaire


ICA
Multilingual
Archival Terminology