12 kwietnia 2021 r., w Dniu Kosmonautyki, w sali wystawowej Rosyjskiego Państwowego Archiwum Dokumentacji Naukowo-Technicznej w Moskwie odbyło się uroczyste otwarcie wystawy poświęconej 60. rocznicy lotu Jurija Gagarina – pierwszego załogowego lotu w przestrzeń kosmiczną. Wystawa - wynik współpracy wielu rosyjskich archiwów - składa się z trzech bloków tematycznych, opowiadających o tym, jak przeprowadzono szkolenie pierwszej grupy kosmonautów, jak odbył się historyczny lot 12 kwietnia 1961 r. i jaka była reakcja świata na to wydarzenie, oraz jak Gagarin był witany w różnych krajach świata (po swoim wyczynie odwiedził prawie 30 państw, stając się swego rodzaju ambasadorem dobrej woli Związku Sowieckiego). Centralne miejsce na ekspozycji zajmują meldunki z pracy urządzeń łączności podczas lotu 12 kwietnia 1961 r., zapis rozmów astronauty z naziemnymi punktami kontroli lotów od momentu wejścia do kokpitu statku „Wostok” do wylądowania, instrukcje obsługi „Wostoka” i jego dokumentacja naukowo-techniczna.

Więcej: Как начиналась космическая эра: рассказывают документы

oprac. Edyta Łaborewicz
AP Wrocław O/Legnica

Od 2006 roku kraj związkowy Nadrenia Północna-Westfalia realizuje program Landesinitiative Substanzerhalt (LISE), który ma na celu  ochronę i wspieranie zachowania niepaństwowych materiałów archiwalnych. Program obejmuje więc szerokie spektrum archiwów, od archiwów komunalnych, po archiwa stowarzyszeń i organizacji społecznych. Przypomnijmy też w tym miejscu, że w Niemczech, zasoby archiwów komunalnych – miejskich, gminnych, są archiwami historycznymi poza siecią archiwów państwowych i tworzą to co określamy jako niepaństwowy zasób archiwalny. Magazyn „Archivpflege in Westfalen-Lippe” regularnie informuje o postępach w realizacji tego projektu.
W szczególności więc archiwa pozarządowe w Westfalii, są zobligowane do rejestrowania się w tym programie. Od 2021 r. oprócz masowego odkwaszania, czyszczenia i odkażania materiałów archiwalnych, podejmowane są również  odpowiednie środki w zakresie pakowania i renowacji dokumentów. Konserwatorzy pracujący przy  projekcie  udzielają konsultacji telefonicznych lub, jeśli to konieczne, na miejscu. Jakiś przykład realizacji projektu?
Archiwum Miejskie Geseke (Stadtarchiv Geseke)  po raz wzięło udział w programie (LISE) na rzecz konserwacji materiałów, a szczególności odkwaszania papieru. Akta i inne dokumenty archiwalne z XIX i XX wieku składają się w większości z kwaśnego papieru, który rozkłada się w czasie, nawet w optymalnych warunkach przechowywania. Problem jest znany od kilkudziesięciu lat. Jeśli nic nie zostanie zrobione, zasoby archiwalne zostaną bezpowrotnie utracone. Nawet jeśli archiwa są w coraz większym stopniu digitalizowane, zachowanie oryginałów jest niezbędne, ponieważ oryginał zawsze zawiera więcej informacji, niż można przekazać zwykłym obrazem zdigitalizowanej kopii.

To jeden z pierwszych takich projektów badawczych w archiwach niemieckich wpisujący się w zmiany obyczajowe i mentalne współczesnego świata. LGBTTIQ to skrót określający w języku niemieckim osoby nieheteroseksualne, a więc lesbijki, gejów, osoby biseksualnych itp, często też określane jako QUEER. Jest to  społeczność, która rzadko pojawia się w historiografii i często pozostaje niewidoczna, chociaż jej członkowie byli niejednokrotnie wpływowymi politykami i wybitnymi artystami. Archiwum Miejskie w Tybindze (Stadtarchiv Tübingen) realizuje projekt badawczy „Queer durch Tübingen”, pierwszy tego typu projekt w Badenii-Wirtembergii, mający na celu prześledzenie lokalnej historii LGBTTIQ od średniowiecza po dzień dzisiejszy. „Chcemy odkryć źródła dotyczące ucisku i prześladowań, braterstwa, wzajemnych relacji i tworzenia własnego środowiska życia, a także walki o równe prawa i partycypację społeczną osób LGBTTIQ. Tybinga,  zawsze była miastem uduchowionym, ale także także miastem wolnej myśli, z dużym potencjałem intelektualnym”- mówi archiwista miejski Udo Rauch, który nadzoruje projekt wraz z historykiem Karlem-Heinzem Steinle.

Inauguracja projektu „Queer durch Tübingen” miała miejsce we wrześniu 2017 r., w ramach cyklu „Czy znasz Tübingen?”, w którym wzięło udział prawie 250 uczestników. Historyk Karl-Heinz Steinle i Udo Rauch, szef archiwum miejskiego, zaprezentowali wówczas stan badań archiwalnych dotyczący homoseksualnych mężczyzn w okresie powojennym. Na apel o informacje i materiały na ten temat, odpowiedziało tak wiele osób, że telefony w archiwum miejskim urywały się  przez kolejny tydzień. Zachęcone tym ogromnym odzewem archiwum postanowiło poświęcić więcej miejsca tej nieznanej historii Tybingi, która nie została jeszcze opowiedziana.

Międzynarodowa Rada Archiwów zapowiedziała na 19 - 23 września 2022 r. IX edycję dorocznej konferencji Rady pod hasłem "Archiwa wypełniają luki/fosy"  (Archives: Bridging the Gape / Archives: combler ces fossés). Konferencja odbędzie się w Rzymie przy bardzo poważny udziale organizacyjnym instytucji włoskich: ANAI, DGA i Biura Kongresowego Rzymu i Lacjum, także we współpracy z inicjatywami: SOS Archivi i Symposia Srl (Firma specjalizująca się w organizowaniu dużych przedsięwzięć o charakterze kongresowym).
Tezą konferencji  jest stwierdzenie, że współczesne społeczeństwa bardziej niż kiedykolwiek wcześniej naznaczone są szeroko rozumianą różnorodnością. Współistnieją we wspólnej przestrzeni różne kultury, języki, instytucje, i technologie.  Rodzi to pojawianie się znaczących różnic biegnących poprzez poszczególne obszary życia współczesnych społeczeństw.